Аттан аттың несі артық?
Бір аттаған бұты артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір аттың екінші аттан артық жері жоқ, тек бір аттағанда оның қадамы, аяғы немесе жүрісі бір мысқылдай ғана өзгеше болуы мүмкін деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — сырттай ұқсас, бір тектес нәрселердің айырмасы аз екенін, кейде артық-кемді асыра бағаламау керегін меңзейді. Адамдар да, мал да, дүние де бір-бірінен онша алыс кетпейді; сондықтан өзгеден артықпын деп менменсу дұрыс емес. Бұл сөз кішіпейілділікке, салыстыруда байыптылыққа шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — қазақ тұрмысындағы ең таныс, қадірлі жануар. Екі атты салыстыру арқылы халық өмірдегі ұсақ айырманы әдейі үлкейтіп көрсетеді. «Бір аттаған бұты» деген тіркес аттың қадамын, жүрісіндегі аз ғана өзгешелікті бейнелейді. Яғни үлкен артықшылық емес, көзге көрінер-көрінбес шамалы айырма ғана бар деген ой беріледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал бір деңгейдегі адамдарды, көліктерді, қызметтерді орынсыз салыстырғанда қолданылады. Мысалы, екі смартфонның айырмасы аз болса, біреуін асыра мақтап, біреуін төмендетудің қажеті жоқ: «Аттан аттың несі артық?» деп айтуға болады. Бұл — қарапайымдылық пен әділ бағалаудың белгісі.
Bir attaǵan buty artyq.