Атпен ойнаған тайдың жілігі сынады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Атпен ойнаған тайдың жілігі сынады деген мақалдың тура мағынасы — үлкен, күшті атпен еркелеп, сақтықсыз ойнаған тай жарақат алуы мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — өз шамасын білмей, үлкенге, күштіге, қауіпті іске орынсыз араласқан адам опық жейді. Яғни, әр істің өз реті, әр адамның өз орны бар; шектен тыс еркелік, дарақылық, жауапсыздық зиян әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ат» — күш, салмақ, тәжірибе, ал «тай» — әлсіз, әлі буыны қатпаған жас, аңғал адам бейнесі. «Жілік сыну» — тек дене жарақаты емес, опық жеу, күйзеліске ұшырау, сабақ алу дегенді білдіреді. Халық осы образ арқылы күштімен ойнасаң, әлсізге зиян тиеді, сондықтан абай болуды ескертеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды үлкен жауапкершілікті талап ететін іске дайындықсыз араласатын адамдарға қатысты қолдануға болады. Мысалы, тәжірибесі жоқ жас маман күрделі жобаны жеңіл көріп, кеңес тыңдамай кіріссе, қателік жіберуі мүмкін. Сол кезде үлкендер «Атпен ойнаған тайдың жілігі сынады» деп, сақтық пен ақылдың қажет екенін айтады.