Атанның күші қомында,
Азық-жемі жолында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк артылған атанның күші оның қомында, ал оның азығы мен жемі жол үстінде табылып, сапар барысында қамдалады деген ой. Астарлы мағынасы — адамның да, істің де қадірі мен нәтижесі дұрыс даярлыққа, жолға шыққандағы жинақылыққа, еңбек пен төзімге байланысты. Яғни алыс жолға шыққан кісі өз күшіне сеніп қана қоймай, қажет қорын алдын ала ойлауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атан» — шыдамды, ауырды көтеретін күш иесі. «Қом» — жүк артатын жабдық, яғни дайындық пен тірек белгісі. Ал «азық-жемі жолында» дегені — көшпелі тіршілікте жолдың өзі ырыс пен мүмкіндік көзі болғанын аңғартады. Бұл образдар қазақтың өмір тәжірибесін, көш, сапар, еңбек пен есепті қатар ұқтырғанын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жоспарсыз іске кіріспеуді ескертеді. Мысалы, ұзақ сапарға шыққан адам жолақысын, жанармайын, суы мен тамағын алдын ала дайындап алуы керек; сонда жолда қиналмайды. Сол сияқты жоба бастаған адам да бастапқы күшке емес, жол бойындағы үздіксіз қамға сүйенеді.
Azyq-jemi jolynda.