Ат айналып қазығын табар,
Ер айналып елін табар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ат ұзап кетсе де, байланған қазығын айналып барып табады; ал ер-азамат та қайда жүрсе де, ақыры өз елін, туған жұртын сағынады, соған тартады. Астарлы мағынасы — адамға туған жер, өскен орта, ел-жұрт әрдайым ыстық болады. Қайда барса да, түбі өз еліне, өз жұртына бет бұруы — табиғи құбылыс. Бұл сөз елін қадірлеуді, туған жердің орнын ештеңе баса алмайтынын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ат» — жолға да, көшке де төзімді, бірақ өз қазығын танитын жануар. «Қазық» — аттың байланған орны, яғни тұрақ, өзек, мекен белгісі. Ал «ер» — тек бір адам емес, елге тірек болар азамат бейнесі. «Ел» — туған жұрт, кіндік қан тамған орта. Осындағы образдар адам мен жылқының мінезін салыстырып, екеуінің де өз мекеніне тартатынын көркем жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал алыста оқып, жұмыс істеп жүрген адамдарға да қатысты айтылады. Мысалы, бір азамат бірнеше жыл қалада қызмет етсе де, ақыры ауылына қайтып, ата-анасына жақын болуды, туған жерінде іс бастауды жөн көруі мүмкін. Сондайда осы мақал оның шешімін түсіндіреді.
Er aınalyp elin tabar.