Ашаршылықта бай баласы бұрын өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ашаршылық, жоқшылық күшейген кезде байдың баласы да алдымен қиналып, тіпті ең әуелі солардың бірі әлсіреуі мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — дәулет пен молшылық адамды мәңгі сақтап қала алмайды; қиындық келгенде атақ, мал, байлық емес, төзім, шыдам және өмірге бейімделу маңызды. Байлыққа сеніп, тіршілікке дайындалмаған жан қиын сәтте тез әлсірейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бай баласы» — молшылықта өскен, бейнетке төселмеген адамды білдіретін образ. «Ашаршылық» — тек нан тапшы кез емес, жалпы ауыр сынақ, жоқшылық пен таршылықтың символы. «Бұрын өледі» дегені бірден қаза табу ғана емес, бейнетке шыдамай ең әуелі күйреу, әлсіреу, тығырыққа тірелу мағынасын береді. Яғни мақал өмірдің қаталдығы бәріне бірдей екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды өмірге тек байлықпен, дайын қолайлылықпен қараған адамға ескерту ретінде қолдануға болады. Мысалы, ата-анасы бәрін жасап берген жас маман жұмысында қиындық көрсе, бірден мойып қалуы мүмкін. Сол кезде «Ашаршылықта бай баласы бұрын өледі» деп, адамды шыдамды, еңбекқор, қарапайым болуға шақырады.