Аш ит тапқанын асай береді:
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аштық қысқан жанның қолына не түссе, соны талғамай пайдалана беретінін білдіреді. Тура мағынасы — аш иттің алғанын бірден жеп қоюы. Астарлы мағынасы — мұқтаждық, қысылтаяң күй адамды көп нәрсеге көз жұмып қарауға, ұсақ-түйекке мән бермей, тек пайдасын ойлауға итермелейді. Яғни, тіршілік тауқыметі жанды талғамнан айырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аш ит» — ашкөздікті емес, ең алдымен аштық пен мұқтаждықтың күшін бейнелейтін образ. «Тапқанын асай береді» дегені — қолына түскен нәрсені ойланбай, дереу тұтыну. «Иесінің түйесі ме, тажалдың иесі ме» деген тіркес заттың иесіне қарамай, аш адамға бәрібір екенін көрсетеді. Мұнда «ит» бейнесі арқылы қанағатсыздық емес, қажеттілік пен дәрменсіздік суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табыссыз, тұрмысы ауыр адамға қатысты айтылады. Мысалы, күнделікті нан табуы қиын отбасы жеңіл-желпі жұмыстың өзін тастамай істей береді, өйткені алдында тұрған басты мақсат — қарын тойдыру. Сондай кезде адамға жағдайдың аты-жөнінен гөрі, қолына тиген мүмкіндіктің өзі маңызды болады.
Iesiniń túıesi me,
Tajaldyń ıesi me, bári bir.