Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын білдіреді. Аш бала үшін ең бастысы — қарын тойдыру, сондықтан ол ойынға да, қызыққа да зауқы соқпайды. Ал тоқ бала аштықтың не екенін сезінбегендіктен, аш адамның халін толық түсіне бермейді. Астарлы мағынасы — өмірде мұқтаж бен тоқ, қиындық көрген мен қамсыз адамның арасы алшақ болуы мүмкін, сол себепті біреудің күйін түсіну үшін оның жағдайына көз жеткізу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аш бала» — жоқшылық көрген, қажеттілігі өтелмеген адам, ал «тоқ бала» — тұрмысы жеткілікті, мұқтаждықты сезінбеген жан. «Ойнамайды» сөзі тек ойыннан бас тартуды емес, өмірге қызығудың азаюын да аңғартады. «Тоқ бала аш болам деп ойламайды» деген жол адам өз басынан өтпеген қиындықты елестете алмайтынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік теңсіздік, тұрмыстық айырмашылық туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, сыныпта бір оқушының жаңа телефон, қымбат киім туралы әңгімесі басқа оқушыға қызық болмауы мүмкін, өйткені оның отбасында күнделікті қажет нәрсе маңыздырақ. Сондықтан бұл мақал біреудің жағдайын түсінуге, жанашыр болуға шақырады.
Toq bala ash bolam dep oılamaıdy.