Аш адам
алты көрпе жамылса да ұйықтай алмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қарны аш адам қанша жылынып жатса да, көңілі жай таппай, тыныға алмайды. Астарлы мағынасы: адамның ең басты қажеті өтелмесе, басқа нәрсенің пайдасы аз болады. Аштық тек денені емес, ойды да, мінезді де мазалайды. Сондықтан ел ішінде «тоқтық пен тыныштық» адамның берекелі өмірінің негізі деп түсінілген. Адамның жағдайын жеңілдету үшін әуелі негізгі мұқтажын өтеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алты көрпе» — мол жылылықтың, барлық жайлылықтың белгісі. Ал «ұйықтай алмау» — тек тәннің емес, жанның да мазасыз күйін білдіреді. Көрпе қанша көп болса да, аштықтың орнын толтыра алмайды. Демек, сыртқы қолайлылық ішкі мұқтаждықты жоя алмайды деген ой айтылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қарын тоймай, адам жұмысқа да, оқуға да толық зейін қоя алмайтын сәттерде айтылады. Мысалы, студент таңертең тамақ ішпей емтиханға кірсе, бар ойы аштыққа ауып, білімін дұрыс көрсете алмайды. Яғни адамның өнімділігі үшін алдымен негізгі қажетін өтеу маңызды.
alty kórpe jamylsa da uıyqtaı almaıdy.