Аруана - бір үйдің көлігі,
Бір үйдің көжесі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аруананың, яғни нар түйенің, бір шаңыраққа өте қадірлі, көп пайдасы тиетін мал екенін білдіреді. Тура мағынасында ол үйдің жүгін де көтереді, сүтімен де асырайды. Астарлы мағынасы — бір адамның немесе бір нәрсенің екі-үш түрлі пайдасы тиіп, отбасы тіршілігін жеңілдетуі. Қазақ ұғымында түйе тек көлік емес, күнкөріс көзі, береке нышаны.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "көлік" сөзі аруананың ауыр жүк тартатын күшін танытады, ал "көже" сөзі оның сүтінен жасалатын тағамды меңзейді. Яғни аруана әрі қызмет етеді, әрі ырыс береді. Бұл образ арқылы халық еңбекқорлықты, пайдалы малдың қадірін және тіршілікке жарамды жан-жақты қасиетті жоғары бағалаған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір адамның немесе бір істің бірнеше міндетті қатар атқарып, отбасыға не ұжымға көп пайда әкелетінін айту үшін қолданылады. Мысалы, ауылдағы бір трактор егінді де жыртады, шөпті де тасиды, қысқасы, бірнеше жұмысты бір өзі атқарады. Сондайда жұрт: "Аруана — бір үйдің көлігі, бір үйдің көжесі" деп, көп пайдасы бар нәрсенің қадірін айтады.
Bir úıdiń kójesi.