Арқандалған ат қазығына оралар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Арқандалған ат еркін жүре алмайды да, ақырында өз қазығына қайта оралады. Бұл мақалдың тура мағынасы — байлаулы аттың өз орнынан ұзап кете алмайтыны. Астарлы мағынасы — адам да, мал да өзіне үйреншікті ортаға, туған жері мен түп-тамырына тартады. Қанша жерге кетсе де, адам баласы елін, үйін, жақынын сағынады, түптеп келгенде өз негізіне қайта бет бұрады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арқандалған ат» — еркіндігі шектеулі, белгілі бір орыннан алыс кете алмайтын тіршілік иесінің бейнесі. Ал «қазығы» — тірек, тұрақ, мекен, түп негіз деген ұғымды білдіреді. Ат пен қазықтың байланысы арқылы халық адамның да тамыры, туған ортасы болатынын тұспалдап жеткізген. Бұл образ өмірде әркімнің өз мекені мен мінезіне, тәрбиесіне байланатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам туған жерін ұмытпайтынын, алыста жүрсе де түбі елге, үйге, таныс ортаға қайта оралуға бейім болатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, қалада оқып, жұмыс істеп жүрген жас маман біраз жылдан соң ауылына келіп, сол жерде қызмет етсе, жұрт: «Арқандалған ат қазығына оралар» деп айтады. Бұл — адамның өз тегін, түп-тамырын құрметтеуінің белгісі.