Арғымақтың тұяғы,
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал арғымақтың аяқ алысы мен серпінін үлгі етіп, жүйрік, талапты адам қай ортада жүрсе де ілгері басатынын білдіреді. Тасты басса да тұяғы мүжілмей, керісінше шыңдалады; сазды басса да жүрісі бөгелмей, діттеген жеріне жетеді. Астарлы мағынасы — қиындық адамды әлсіретпей, қайсарлық пен төзім болса, керісінше өсіреді. Яғни, нағыз тұлға кедергіден де жол табады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы арғымақ — ширақтықтың, тектіліктің, қуат пен еркіндіктің бейнесі. Тас — ауыр сынақ, қатал орта, бөгет; саз — батпақты, қолайсыз жағдай. Тұяқтың тасты басқанда кетілуі — қажалмай, қиында шыңдалуды меңзейді. Ал сазда жетілуі — жолы қиын жерде де ілгерілеу, нысанаға жақындау деген ойды береді. Сондықтан бұл теңеу адамның табандылығын жылқы мінезімен салыстырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп жолында кездесетін кедергілерге сабырмен қарауды үйретеді. Мысалы, жас маман алғашқыда қиналып, тәжірибесі аз болса да, тынымсыз еңбектеніп, машық жинаса, кейін жақсы нәтижеге жетеді. Осы арқылы мақал “қиындық — тоқтау емес, шыңдалу” деген ойды жеткізеді.
Tasty bassa, ketiler,
Sazdy bassa, jetiler.