Арғымақ мінген байлардың
Тайға мұқтаж күні бар.
Май шайнаған билердің
Нанға мұқтаж күні бар.
Елден безген залымның
Елге мұқтаж күні бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түйіні — адам қанша дәулетті, беделді, күшті болса да, өмірде біреуге, бір нәрсеге мұқтаж болатын сәті міндетті түрде келеді. Бай да, би де, залым да өз шама-шарқынан аспайтынын түсіндіреді. Тура мағынасында әркімнің қажеті әр басқа: байға тай керек, биге нан керек, елден безгенге ел керек. Астарлы мағынасы — тәкаппарланбау, өзгені менсінбеу, өмірдің бәріне бірдей сынақ әкелетінін ұғыну.
Образдар мен теңеулер
"Арғымақ мінген бай" — дәулеті тасқан, жағдайы жақсы адам. Бірақ оның да "тайға мұқтаж күні" бар, яғни байлық мәңгі кепіл емес. "Май шайнаған билер" — сөзі өтімді, тірегі бар, беделді кісілердің бейнесі. Алайда олар да қарапайым "нанға мұқтаж" болады. Ал "елден безген залым" — жұрттан безіп, өзімшілдікке салынған адам. Ол ақыры "елге мұқтаж" болып, қоғамнан қол үзудің қате екенін сезеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Мысалы, лауазымды адам қызмет бабымен жоғары тұрса да, бір күні қарапайым халықтың қолдауына немесе кеңесіне мұқтаж болуы мүмкін. Сондықтан адам кішіпейіл болып, ешкімді төмен санамауы керек.
Taıǵa muqtaj kúni bar.
Maı shaınaǵan bılerdiń
Nanǵa muqtaj kúni bar.
Elden bezgen zalymnyń
Elge muqtaj kúni bar.