Алмақтың да салмағы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Алмақтың да салмағы бар» деген мақал бір нәрсе алудың, біреуден дәметудің, пайда күтудің өз жауапкершілігі бар екенін білдіреді. Яғни тегін нәрсенің де, қолқа салудың да, өтініштің де өтеуі болады. Астарлы мағынасы — адам біреуден алған игіліктің қадірін біліп, соған сай жауап қайтаруы керек; ал біреуден сұрау, қарыз алу, міндет арту оңай емес, оның салдары мен жөні болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алмақ» сөзі тек зат алу емес, көмекті, сыйды, қарызды, ықыласты қабылдауды да меңзейді. «Салмақ» — ауырлық, жауап, міндет деген бейнелі ұғым. Демек, алған нәрсенің артында міндет тұрады деген ой беріледі. Халық мұнда «қолыңды созсаң, оның да есебі бар» деген өмір шындығын қысқа да нұсқа жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де жиі қолдануға болады. Мысалы, бір адам танысынан қайта-қайта қарыз алып, бірақ уақытында қайтармаса, оған осы мақалмен ескерту жасайды: алғанның да салмағы бар, яғни алған нәрсең үшін жауап беруің керек. Сондай-ақ мекемеде біреудің көмегін пайдаланып, кейін алғыс айтпау да осы мақалдың мәніне қайшы келеді.