Ала қойда кінә жоқ, жүні болмаса.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ала қойдың өзінде мін жоқ, егер жүнсіз болса, оның кемшілігі емес. Астарлы мағынасы: адамды, істі не затты сыртқы кемшілігіне қарап кінәлай беруге болмайды. Кейде бір нәрсенің әлсіздігі немесе осалдығы оның өзінен емес, жағдайдан, ортадан не табиғи ерекшеліктен болады. Сондықтан орынсыз айыптау әділдікке жатпайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ала қой» — көптің ішінде көзге түсетін, бірақ сонысына қарап бірден айыптауға келмейтін бейне. «Жүні болмаса» дегені — сыртқы қорғаны, белгісі, сәні жоқ деген ишара. Яғни жүн — малдың табиғи қасиеті мен пайдасының символы. Осы образ арқылы халық «сыртқы күйге қарап кесім айтпа» деген ойды ықшам, дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің жетпей тұрған тұсын асыра сынамау керек болғанда қолданылады. Мысалы, жаңа жұмысқа келген жас маман тәжірибесі аз болғаны үшін бірден кінәлі саналмауы тиіс; оған үйрету, мүмкіндік беру қажет. Яғни мәселенің себебін түсінбей тұрып, адамға орынсыз айып тақпау керегін ескертеді.