Ақылды мен ақылды,
Ақыл жәйін кеңесер;
Ақылсыз бен ақылсыз
Ақыл таппай егесер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылды адамдардың дауласуға емес, мәселені ақылмен шешуге бейім болатынын айтады. Олар бір-бірімен сөз таластырса да, ақырында кеңесіп, ортақ тоқтамға келеді. Ал ақылсыз адамдар керісінше, істің байыбын түсінбей, тартысқа, егеске ұрынады. Яғни, адамды биіктететін нәрсе — ақыл, ал ақылдың жоқтығы — жанжалды көбейтеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ақылды мен ақылды» тіркесі — ойы кемел, сабырлы, парасатты жандарды білдіреді. «Ақыл жәйін кеңесер» дегені олардың бір-бірін тыңдап, ақылдасып шешім іздейтінін көрсетеді. Ал «ақылсыз бен ақылсыз» — ашуға еріп, дәлелден гөрі өкпеге жақын адамдар. «Ақыл таппай егесер» деген жол ақылдың орнына қырсықтық пен дауды таңдаудың нәтижесін әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі өмірде жұмыс орнында, отбасында, достар арасында өте орынды. Мысалы, екі әріптес бір жобаның жолын талқылағанда, екеуі де сабыр сақтап, дәлелмен сөйлесе, ортақ шешім табылады. Ал ашуға берілсе, дау ұлғайып, іс кейін шегеріледі. Сондықтан бұл нақыл ақылмен сөйлесіп, татулықпен шешім қабылдауға шақырады.
Aqyl jáıin keńeser;
Aqylsyz ben aqylsyz
Aqyl tappaı egeser.