Ақыл - арқан,
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен өмірлік бағытын үш бейнемен түсіндіреді. Ақыл — адамды байлап ұстап тұратын арқан сияқты, яғни ойсыз, ақылсыз адам әр нәрсеге еріп кетуі мүмкін. Ой — өріс, кеңістік, мүмкіндік деген ұғымды береді: ойы кең адамның дүниетанымы да кең, шешімі де орынды болады. Адам — қазық, яғни тірек, тұрақ, берік негіз. Адам өз ақылы мен ойына сүйеніп, өмірде орнықты, сенімді тұлға болуға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұнда арқан тәртіп пен тежемді білдіреді: ақыл адамды теріс қадамнан сақтайды. Өріс — еркіндік пен кеңдіктің белгісі, ойдың көкжиегі кең болған сайын адамның мүмкіндігі де артады. Қазық — мықтап қағылған тірек, сондықтан ол адамның өмірдегі орнықтылығын, берік мінезін аңғартады. Үш образ бірігіп, ақыл, ой және адамдық қасиет өзара тығыз байланысты екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, шешім қабылдау кезінде маңызды. Мысалы, адам жаңа бизнес бастарда асығыстыққа салынбай, ақылмен жоспар құрып, ойды кең салып, өз ұстанымын берік ұстаса, ісі нәтижелі болады.
Oı - óris,
Adam - qazyq.