Ақсақ қой ауыл қасында,
не құдық басында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ қой жүре алмай, ауылдан ұзай алмайды, не құдықтың маңынан көп кетпейді. Астарлы мағынасы: әлсіз, жарамсыз не дәрменсіз адам өз ісін кең өрістете алмайды, қолайлы жерден әрі ұзай қоймайды. Сондай-ақ, бір нәрсенің шын қадірі мен пайдасы оның ең керекті орында көрінеді деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақсақ қой» — әлсіздік пен шектеулі мүмкіндіктің бейнесі. «Ауыл қасы» және «құдық басы» — тіршілікке ең жақын, ыңғайлы, қауіпсіз орындар. Қойдың осындай жерлерден алыстамауы оның әлсіздігін ғана емес, мұқтаждыққа тәуелділігін де танытады. Халық бұл арқылы адамның да, заттың да өз орнын табуы керек екенін мегзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал өз мүмкіндігі шектеулі, тәжірибесі аз немесе жағдайы тар адамға қатысты айтылады. Мысалы, жаңа жұмысқа енді орналасқан жас маман бірден үлкен жауапкершілікке бара алмай, алдымен ең қарапайым міндеттерді меңгереді. Сол сияқты, бұл мақал асықпай, өз шамасын білуге үндейді.
ne qudyq basynda.