Аққудың қасында жапалақ жараспас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Аққудың қасында жапалақ жараспас деген мақал сыртқы түрі, мінезі, ортасы мен деңгейі үйлеспейтін адамдардың бірге жараспайтынын білдіреді. Тура мағынасында аққу — сұлу, нәзік құс, ал жапалақ — түнде жүретін, келбеті бөлек құс. Астарлы мағынасы — жақсы мен нашарды, биік талғам мен төмен мінезді бір қатарға қою қиын, өйткені олардың болмысы екі басқа. Бұл жерде «жараспау» тек түрге емес, мінез-құлыққа, талғамға, өмір салтына да қатысты.
Образдар мен теңеулер
Аққу — тазалықтың, әсемдіктің, сұлулық пен биіктікке ұмтылыстың бейнесі. Жапалақ — қоңыр тірлік, түнек, өңі келіспейтін, жат мінездің символы ретінде алынған. Халық осы екі құсты салыстыра отырып, бір-біріне мүлде сай келмейтін нәрсені әдейі айқындап көрсетеді. Мұнда әсемдік пен үйлесімге қарсы ұсқынсыздық пен орынсыздық салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам таңдауы мен ортасына байланысты жиі айтылады. Мысалы, біреудің мәдениеті жоғары, мақсаты анық болса, ал қасындағылар тек пайда қуып, ұсақ мінез көрсетсе, олардың арасы ұзаққа бармайды. Яғни адам өзіне сай орта, ойы мен тәрбиесі үйлесетін жан іздеуі керек.