Айдағаны - бес ешкі,
ЬІсқырығы жер жарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сай келмейтінін әжуалайды. Тура мағынада: айдап жүргені бар болғаны бес ешкі ғана, бірақ ысқырығы жер жарады — дауысы өте зор, айбыны тым үлкен. Астарлы мағынасы: шамасы шағын, қолынан келер қайраты аз болса да, өзін тым зор көрсететін, көпсінетін, мақтаншақ адамды сынайды. Халық мұндай кісінің сыртқы даңғазасы ішкі әлсіздігін жасыра алмайтынын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бес ешкі» — шағын мүмкіндік, аз ғана билік не мардымсыз іс. Ал «ысқырығы жер жарады» дегені — даусы қатты, айбыны асыра сілтелген адам бейнесі. Ешкі мен ысқырықтың қарама-қарсы қойылуы арқылы сөз бен істің алшақтығы айқын көрінеді. Бұл жерде образ күлкілі болғанымен, тәрбиелік мәні терең: адамның бағасы даусымен емес, ісімен өлшенеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өзін көп көрсетіп, бірақ нақты еңбегі аз адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жиналыста қатты сөйлеп, бәрін білетіндей көрінгенімен, тапсырылған жұмысты соңына дейін атқара алмаса, жұрт осы мақалмен сипаттайды. Яғни, артық даңғазадан гөрі, нақты іс маңызды екенін еске салады.
ЬIsqyryǵy jer jarady.