Адам - ала, мал - құла.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезі мен болмысы әртүрлі, құбылмалы келеді деген ойды білдіреді. «Ала» сөзі — ала-құла, бірқалыпты емес, тұрақсыз деген астарды береді. Яғни адам бірде жақсы, бірде көңіл күйіне қарай өзгереді, сенімін де, уәдесін де берік ұстай бермейді. Ал «мал — құла» дегені малдың да өз мінезі, қыңырлығы, бірбеткейлігі болады дегенді аңғартады. Жалпы мағынасы: адам да, мал да мінсіз емес, әрқайсысының өз табиғаты бар, сондықтан оларды тану, түсіну және сақтықпен қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «ала» — адамның ала-құла, құбылмалы мінезін бейнелейтін образ. «Құла» — қазақ ұғымында малдың, әсіресе жүйріктің не ірі малдың мінезі шәлкес, қырсық болуы мүмкін деген ишара. Яғни халық адам мен малдың да бір қалыпта тұрмайтын, күтпеген қылығы болатынын қысқа әрі дәл суреттеген. Бұл теңеу өмірде кез келген жан иесін табиғатына сай танып-білу керек деген ойға жетелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға бірден толық сеніп кетпеу, мінезін байқап барып қарым-қатынас жасау керегін ескертеді. Мысалы, жұмыс орнында бір әріптесіңіз бүгін өте белсенді болып, ертең уәдесін ұмытып кетуі мүмкін. Сондайда осы мақал еске түсіп, адамның тұрақсыз болатынын түсініп, істі нақты келісіммен, дәлелмен жүргізуге үйретеді.