Хайуанаттар әлемі туралы — 7-бет 383
Сұрыптау:
Қой терісін жамылған бөрі.
Негізгі мағынасы «Қой терісін жамылған бөрі» деген мақал сырттай момын, жуас көрінгенмен, іштей қауіпті, залал келтіруі…
Қой үріккен жағына беттемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қой үріккен, қорыққан жағына қарай жүрмейді, керісінше ол жақтан…
Қойшыны таяғы,
Қасқырды аяғы асырайды.
Қасқырды аяғы асырайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қойшы өз ісін таяқпен, ал қасқыр өз қорегін аяғымен, яғни жүріс-тұрысымен…
Қоңыраулы түйе жоғалмас.
Негізгі мағынасы Қоңыраулы түйе жоғалмас деген мақалдың тура мағынасы — мойнына қоңырау тағылған түйе көзге бірден…
Қорқыттың қобызы түгіл,
Қияғы да сөйлейді.
Қияғы да сөйлейді.
Негізгі мағынасы Қорқыттың тек қобызы емес, оның қияғы, яғни ысқышы да сөйлейді. Ұлы күйшінің өнері соншалық күшті…
Күнде бір мақал
«Хайуанаттар әлемі туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қоян аяғын жеген.
Негізгі мағынасы Бұл тіркес бір орында тұрақтамайтын, үнемі жүріп-тұрып, елгезек жүгіретін адамға қатысты әзіл ретінде…
Қоян көлеңкесінен қорқады.
Негізгі мағынасы Қоян көлеңкесінен қорқады деген мақал өте үркек, батылсыз адамды меңзейді. Тура мағынасында қоян кез…
Қу байтал екі айғырды аш қалдырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір қорада немесе бір ортада пайдасы аз, бірақ қиқар не кертартпа байтал…
Қубас айғыр құлынын талайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қубас, яғни жасы ұлғайып, қуаты қайтқан айғыр өз құлынын да теуіп…
Құлаққа ұрған танадай.
Негізгі мағынасы Тананың құлақ түбінен қатты ұрып қалса, жануар есеңгіреп, не қашарын білмей, мелшиіп қатып қалады. Осы…
Құлан қырда, құндыз суда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр жануардың өзіне лайық мекені болатынын білдіреді. Құлан қырда, кең далада еркін жүреді…
Құланның оттауы бірге, жусауы бөлек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құландар бір жерде жайылып, бірге оттайды, бірақ су ішерде не жатарда әр…
Құлынның түрі құлпырып,
Түгі сынбас жауынға.
Түгі сынбас жауынға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас құлынның сыртқы көркі мен саулығын суреттейді. Тура мағынасында, құлынның жүні жылтырап…
Құнажын көзін сүзбесе,
Бұқа жібін үзбейді.
Бұқа жібін үзбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құнажын бұқаға өздігінен ықылас білдірмесе, бұқа да байлаулы тұрған жібін…
Құнанын Құдайындай,
Тайын Тәңіріндей көреді.
Тайын Тәңіріндей көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз малына шамадан тыс байланып, оны аса қымбат, тіпті киелі көретін адамды меңзейді. Тура…
Құралайды көзден атқан мерген.
Негізгі мағынасы Құралайды көзден атқан мерген дейді: аңның ең кішкене нысанасын, көзін, дәл көздеп ататын шебер…
Құрық тимес құлын жоқ,
Қырықтық тимес қозы жоқ.
Қырықтық тимес қозы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын да, қозы да ұстап-бағылмай, тиылмай өспейді; оларға құрық та…
Құс жаманы - сауысқан,
Ағаш жаманы - азған.
Ағаш жаманы - азған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі нәрсенің де ең нашар, қадірсіз түрін салыстырып айтып тұр. Тура мағынасында…
Құс қарайды құрымға,
Ит қарайды жұрымға.
Ит қарайды жұрымға.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құс ұя салатын, паналайтын құрым сияқты орынға қарайды, ал ит иесінің…
Құс патшасы - бүркіт,
Аң патшасы - арыстан.
Аң патшасы - арыстан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз ішінде ең озығы, ең айбыны, ең мәртебелісі болатынын білдіреді. Тура…
Құста сүт жоқ,
Жылқыда өт жоқ.
Жылқыда өт жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құста сүт болмайды, жылқыда өт болмайды. Астарлы мағынасы: әр нәрсенің өз…
Құс төресі - бидайық,
Ит төресі - құмайық.
Ит төресі - құмайық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің, әр жаратылыстың өз ішіндегі таңдаулысы, ең жүйрігі, ең көрнектісі болатынын…
Құстың бәрі бұлбұл болмас,
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық құс бірдей бұлбұл сияқты әсем үн шығара бермейді, барлық жылқы да…
Қызды қартша сына,
Атты жігітше сына.
Атты жігітше сына.
Негізгі мағынасы Қызды қартша сына, атты жігітше сына: қызды бағалағанда тәжірибелі қарттай байыппен, асықпай…
Қызыл ит қысырамайды.
Негізгі мағынасы «Қызыл ит қысырамайды» деген мақалдың тура мағынасы — қызыл ит те көбейіп, ұрпақ тарата береді дегенге…
Лашын құсқа әуе қадірлі,
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Негізгі мағынасы Лашынға кең аспан, жүйрік атқа ұшы-қиырсыз дала қандай қымбат болса, ата-анаға баласы сондай қымбат…
Малдан боғы бөтен.
Негізгі мағынасы Малдан боғы бөтен — малдан бар айырмасы боғында ғана, одан басқа малдан еш айырмасы жоқ. Мұндағы…
Малды бақсаң, қойды бақ,
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үйдегі немесе шаруашылықтағы әр істің өз реті, өз жауапкершілігі бар екенін аңғартады. Малды…
Мал малсақты табады.
Негізгі мағынасы «Мал малсақты табады» деген мақалдың тура мағынасы — мал өзіне жайлы, мал бағуға ебі бар, қамқор…
Мал төлімен жарасты,
Жер гүлімен жарасты.
Жер гүлімен жарасты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы және тіршіліктегі әр нәрсенің өзіне лайық сыңары, өзіне жарасымды орны болатынын…
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Негізгі мағынасы Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң…
Мықты қасқыр
Тай, құнанға шабады.
Мықыр қасқыр
Қозы, лақты қағады.
Тай, құнанға шабады.
Мықыр қасқыр
Қозы, лақты қағады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, күшті қасқыр жас, ширақ малға — тай мен құнанға шабады, ал әлсіз…
Мың қойға - бір Шопан,
Мың жылқыға - бір Қамбар.
Мың жылқыға - бір Қамбар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көп қойға бір шопан, көп жылқыға бір қамбар жетіп, оларды бағып-қағып…
Мысық та жолбарысша қуанады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай әлсіз, шағын немесе қарапайым көрінетін жан да өзіне қажет, қолайлы, көңілге жақын…
Мысықтың мәулені мияулап туады.
Негізгі мағынасы Мысықтың баласы туғаннан мияулайды: ешкім үйретпесе де, оның дауысы анасынікіндей. Мақал адам…
Надан, пасық,
Сөге өгіздей жайылады.
Тойғаннан соң,
Жатып күйіс қайырады.
Сөге өгіздей жайылады.
Тойғаннан соң,
Жатып күйіс қайырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал надан, пасық адамды тура мағынасында емес, мінезі арқылы әшкерелейді. «Сөге өгіздей…
Нардан туған жампозға,
Арыса кере сала алмас.
Арыса кере сала алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал текті жерден шыққан, табиғатынан жүйрік, қабілеті зор адамды бірден әлсіретіп, басып тастау…
Нардың бақырғаны - ұят,
Арғымақтың жорғалағаны - ұят.
Арғымақтың жорғалағаны - ұят.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда қарама-қарсы ұғымдай көрінгенімен, астарында әр нәрсенің өз орны, өз…
Нар маяның шұбаты,
Нардай ердің қуаты.
Нардай ердің қуаты.
Негізгі мағынасы Нар мая — нар тұқымды ірі, сүтті ұрғашы түйе. Оның сүтінен ашытылған шұбат тоқ, нәрлі, ыстық күнде…
Нар сәулеті - ашамай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, нар түйені сәнді де берік ұстайтын жабдықтың бірі — ашамай…