«Үміт өрге тартады, Үмітсіздік көрге тартады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Үміт адамды алға, жоғары жетелейді, ал үмітсіздік оны құлдыратып, тіпті көрге, өлімге қарай сүйрейді. Мақал екі күйдің адам тағдырына әсерін қарама-қарсы қояды. Үміті бар адам қиындықта да қимылдайды, жаңа жол іздейді, сондықтан жағдайы түзеле бастайды. Үмітсіз адам қолын сілтейді, денсаулығы да, ісі де құлдырайды. Мақал әсіресе ауру мен қайғы кезінде көңілді көтеру үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Өр — биікке қарай көтерілген жер, беткей. «Өрге тарту» — жолдың ауыр, бірақ жоғары апаратын тұсына шығу; «өрлеу» сөзі де осыдан. Көр — қабір. Екі жолдағы «өрге» мен «көрге» бір-ақ дыбыспен ажырасып, үйлесімді ұйқас жасайды, ал мағынасы екі шетте тұр: бірі биік, бірі жер асты. «Тартады» етістігі екі жолда да қайталанып, үміт пен үмітсіздікті адамды өз жағына сүйрейтін күш ретінде көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды қайғыға батқан, ауырған, сәтсіздіктен мұқалған адамды жігерлендіру үшін айтады; интонациясы — жылы, сенімді кеңес. Кейде өзін-өзі қамшылау үшін де қолданады. Қайғысы жаңа, жоқтау үстіндегі адамға бірден айту орынсыз көрінуі мүмкін. Мысалы, отадан кейін көңілсіз жатқан әкесіне қызы: «Үміт өрге тартады, үмітсіздік көрге тартады, тезірек тұрып кетесіз» деді.
Қолданылу жағдаяттары
— Бораннан кейін отары шашылған шопанға ағасы үміт үзбесең, малыңды табасың деп осы мақалды айтып, бірге іздеуге шықты.
— Үш рет қатарынан жеңілген балуанға бапкері кілемге қайта шығар алдында осы мақалды айтып, рухын көтерді.
Úmitsizdik kórge tartady.