Жуас түйеге әркім ие.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жуас түйеге әркім ие деген мақалдың тура мағынасы — мінезі момын, жуас түйені кез келген адам басқарып кете алады. Астарлы мағынасы — әлсіз, қарсыласпайтын, өз ойын қорғай алмайтын адамға да жұрт оңай үстемдік етеді. Яғни мінезі босаң, қайраты жоқ, талап қоя алмайтын кісіге елдің бәрі ие болып, өз ығына жығады. Сондықтан бұл сөз адамды батыл, жинақы, өз орнын білетін болуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жуас түйе» — момын, көнбіс адам бейнесі. Түйе қазақ тіршілігінде күшті, салмақты мал болғанымен, жуас болса, оны жетектеу оңай. Осы арқылы халық адам мінезін мал қылығымен салыстырып, ойды әсерлі жеткізген. «Ие болу» — тек қарау не басқару емес, біреудің үстінен билік жүргізу, ықпал ету дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, ортада өз пікірін айта алмайтын адамдарға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, ұжымдағы бір қызметкер үнемі келісе беріп, өз құқығын қорғамаса, басқалар оның мойнына артық жұмыс арта береді. Сонда «Жуас түйеге әркім ие» деп, адамды табандылыққа шақырады.