Жаман іс жоқ,
Жаман ісші бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — істің өзінен гөрі, оны орындайтын адамның ниеті мен білігі маңызды екенін айту. Астарлы мағынасы — жамандықтың түбі істің атауында емес, адамның өз мінезінде, ұқыпсыздығында, жауапсыздығында немесе арам пиғылында жатыр. Яғни, кез келген іске дұрыс қарай білсе, ол жақсы нәтиже береді, ал салдыр-салақ, теріс ниетті адам ең қарапайым істі де бұзады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жаман іс» пен «жаман ісші» деген қарсы қою арқылы халық ойды анық жеткізеді. «Іс» — өмірдегі кез келген әрекет, жұмыс, шаруаның өзі. Ал «ісші» — сол істі атқаратын адам. Осы арқылы ойдың салмағы затта емес, адамда екенін көрсетеді. Бұл жерде адам мінезі, ниеті, жауапкершілігі басты өлшем ретінде алынады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста да, оқуда да, отбасында да өте орынды. Мысалы, бір мекемеде жоба сәтсіз шықса, кейде оны «жұмыс жаман» деп емес, «оны ұйымдастырған адам әлсіз» деп бағалау керек. Демек, нәтиже көбіне іске кіріскен адамның қабілеті мен адалдығына байланысты.
Jaman isshi bar.