Жалғыз өркешті түйенің бәрі - нар,
Дегенмен, нардың да нары бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз өркешті түйенің бәрі нарға ұқсағанымен, олардың бәрі бірдей ең мықты, ең төзімді нар бола бермейді. Астарлы мағынасы — сыртқы ұқсастыққа қарап, бәрін тең санауға болмайды; әр істің, әр адамның өз алдына биігі, шын мықтысы болады. Яғни, орташа қабілет пен шынайы шеберлік, жай жақсы мен ең үздіктің арасы бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жалғыз өркешті түйе» — күшті, төзімді, салмақ көтере алатын жануардың бейнесі. Ал «нар» — қазақ ұғымында қайратты, сенімді, ауыр жүкке шыдамды түйе. «Нардың да нары» деген тіркес сол топтың ішінде де озығы, ең таңдаулысы бар екенін білдіреді. Бұл теңеу адамға да қатысты: бәрі бір деңгейде емес, қабілет пен мінезде айырма болады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімде, жұмыста, өнерде жиі қолданылады. Мысалы, бір сыныптағы барлық оқушы жақсы оқуы мүмкін, бірақ олимпиадада немесе ғылыми жобада олардың ішінен ең озығы ғана дараланады. Сол сияқты қызметте де тәжірибелі адамдардың арасынан ең жауаптысы, ең тиянақтысы «нардың нары» болып көрінеді.
Degenmen, nardyń da nary bar.