Жақсыға ісің түссе,
Үзігіңді жалғайды;
Жаманға ісің түссе,
Бүтініңді жалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға жақсының да, жаманның да ықпалы іс үстінде танылатынын айтады. Жақсы адам қолұшын берсе, жыртыңды жамап, кемшілігіңді түзеп, қиын сәтте демеу болады. Ал жаман адамға сенсең, бар барсаңды алып, қолда барды да жоғалтуың мүмкін. Яғни, бұл — адам таңдауда сақ бол, кімге сеніп, кімге арқа сүйейтініңді аңғар деген өсиет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үзік» — үйдің жыртылған жері, ал «жалғау» — сол кемшілікті қалпына келтіру. Бұл жақсы адамның қамқорлығы мен пайдасын білдіреді. Ал «бүтінін жалмау» деген тіркес жаман адамның ашкөздігін, зиянкес мінезін бейнелейді. «Жалмау» сөзі бәрін жұтып қою, құртып жіберу мағынасында қолданылып, жаман адамның кесірі қаншалық ауыр екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сенім артатын адамды дұрыс таңдауға үндейді. Мысалы, жұмыс орнында жауапты ісіңді адал, тәжірибелі әріптеске тапсырсаң, ол көмектесіп, жұмысыңды түзетеді; ал сенімсіз адамға жүгінсең, қателік көбейіп, зиян келуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал адам мінезін танып, орнымен араласуға үйретеді.
Úzigińdi jalǵaıdy;
Jamanǵa isiń tússe,
Bútinińdi jalmaıdy.