Жайынның аузы кең, арты тар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай кең, ауқымды көрінген нәрсенің іші тар, пайдасы аз болуы мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында жайын балығының аузы кең, ал артқы жағы жіңішке болып келеді. Астарлы мағынасында — біреудің сөзі көп, уәдесі мол болғанымен, ісі сол уәдесіне сай келмеуі, не басталған істің соңында нәтиже аз шығуы меңзеледі. Яғни, адам не құбылыс алғашқыда тартымды көрінсе де, соңғы жағын да бағалау керек деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аузы кең» дегені — сыртқы көріністегі молдық, кеңдік, оп-оңай болатын сияқты әсер. Ал «арты тар» — істің түпкі нәтижесінің жұтаңдығы, шектеулілігі. Халық жайын балығының дене бітімін өмірдегі адамдар мен істерге теңеп, сыртқы жылтырауға алданбауды үйретеді. Бұл жерде балықтың пішіні арқылы алдамшы кеңдік пен шынайы тарлық салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жарнамасы көп, бірақ сапасы төмен тауарға, не уәдесі көп, ісі аз адамға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу «бір аптада үлкен жоба жасап беремін» деп көп уәде етеді, бірақ соңында аз ғана жұмыс істесе, осы мақал айтылады.