Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың белгісіндей қабылдайтын халық сенімін білдіреді. Тура мағынасында бұл — дәуіттің үйге келуі. Астарлы мағынасында — үйдің тыныш, берекелі, ырысты болуы; ондай үйге жан-жануар да, құт-береке де жақындайды деген түсінік бар. Яғни, адам үйін таза ұстап, ниеті түзу болса, береке қонады деген ишара жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дәуіт» — қарапайым тіршілік иесі, ал «құт» — молшылық, тыныштық, ырыс, береке ұғымының символы. Халық дәуітті зиян келтірмейтін, керісінше үйдің жақсы белгісін танытатын бейнеге айналдырған. Сондықтан бұл сөздер арқылы үйдің ішкі үйлесімі, адамдардың татулығы мен таза ниеті суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне үйге жақсы хабар, жағымды өзгеріс келгенде айтылады. Мысалы, жас отбасы жаңа үйге көшіп, тұрмысы түзеле бастаса, үлкендер «үйге дәуіт кірсе, құт кіреді» деп, бұл қоныстың берекелі болуын тілейді. Мұнда негізгі ой — береке адаммен бірге келеді, ал жақсы ниет пен таза орта ырысқа жол ашады.