Тышқанның тәңірі - мысық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тышқан үшін ең үлкен қауіп те, ең ықпалды күш те — мысық. Астарлы мағынасы: әлсіз адамға не өзінен күштірек, үстем адамға тәуелді болуға тура келеді; кейде қорқыныштан, кейде амалсыздықтан біреудің айтқанына көнеді. Яғни, тіршілікте күштіге бағынышты болу, одан сақтану деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы тышқан — әлсіз, қорғансыз жанның бейнесі. Мысық — оған қауіпті, үстем, күшті қарсы жақтың символы. Қазақ ұғымында мұндай қарсы қою өмірдегі теңсіздікті, қорқынышты жағдайды дәл көрсетеді. Мақал қысқа болса да, қорғаны жоқ пен ықпалдының арасындағы айырманы анық аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды мектепте, жұмыста немесе қоғамда әлсіз адам өзінен беделі жоғары кісінің ырқына еріксіз көнгенде айтады. Мысалы, қызметкер басшысының орынсыз талабына қарсы уәж айта алмай, үнсіз келіссе, жұрт: «Тышқанның тәңірі - мысық» деп түйіндейді. Бұл сөз адамға тек күштіден қорқуды емес, осындай жағдайдан шығудың жолын іздеуді де еске салады.