Тұлпарды алтын тағамен тағаласа,
Есек емексіп аяғын көтереді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тұлпардың аяғына алтын тағасы тағылса да, ол сол күйі тұлпар болып қалады, ал есекке қанша әсем, қымбат тағу жасасаң да, ол өз табиғатына сай есек болып қалады. Астарлы мағынасы: адамның ішкі болмысы, мінезі, қабілеті сыртқы сәнмен, байлықпен, жасанды көрініспен өзгермейді. Текті, дарынды, тәрбиелі адамды артық мақтау да, сән-салтанат та өзгертпейді; ал әлсіз, парықсыз адамды сыртына жылтыр жапсырсаң да, мәні басқа болмайды.
Образдар мен теңеулер
Тұлпар — жүйрік, текті, қабілетті адамды бейнелейді. Алтын тағасы — сыртқы сән, мәртебе, байлық, ерекше құрметтің белгісі. Есек — ойы таяз, болмысы төмен, өресі жетпеген адамға ишара. Емексіп аяғын көтеруі — сыртқы әсерге еліктеу, өз табиғатынан биіктей алмау дегенді білдіреді. Яғни мақал сыртқы жылтырақ пен ішкі сапаны салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды лауазымымен не қымбат киімімен емес, ісімен бағалау керек екенін еске салады. Мысалы, біреу қымбат телефон ұстап, сәнді киінгенімен, жұмысын дұрыс істемесе, оның беделі шын мәнінде көтерілмейді. Ал білікті, тәрбиелі адам қарапайым жағдайда да сыйлы болады.
Esek emeksip aıaǵyn kóteredi.