Түймедей сөзден түйедей мін табады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам кейде болмашы, титтей сөздің өзін үлкейтіп, одан үлкен кінә іздеп, орынсыз ренжіп немесе айып таға салатынын білдіреді. Тура мағынада түймедей — өте кішкентай нәрсе, түйедей — өте үлкен нәрсе. Астарлы мағынасы: ұсақ сөзді де дауға айналдыратын, шындықты емес, мін іздеуді әдет қылған адам туралы айтылған. Мұнда сынағыш, міншіл мінез әшкереленеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түйме» мен «түйе» — көлемі жер мен көктей екі ұғым. Сол арқылы халық сөздің шамасын әдейі әсірелеп көрсеткен. Яғни кішкентай ғана сөзден алып мін табу — ақылдың емес, көңілдің тарлығының белгісі. Бұл теңеу адамның ұсақ-түйекке бола шу шығарып, мәселені ушықтырып жіберетінін дәл бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыста, отбасында немесе әлеуметтік желіде біреудің сөзіне шамадан тыс мән беріп, дау тудыратын жағдайларға сай айтылады. Мысалы, әріптесіңіз жай ғана қалжыңдап бір сөз айтса, екіншісі оны ауырсынуп, ұзақ ренжіп жүрсе, «түймедей сөзден түйедей мін табады» деуге болады.