Түйені жүгендемейді,
Көп малды түгендемейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені жүгендеп, көп малды қайта-қайта түгендеп әуреленудің қажеті жоқ деген ой. Астарлы мағынасы — қолда бар, бағып отырған дүниені орынсыз қадағалап, әр ұсақ-түйекке шектен тыс байланып қалмау керек. Бір істің тәртібі белгілі болса, артық бақылау кейде пайдадан гөрі шаршатады. Мақал адамды сенімге, сабырға және істі орнымен атқаруға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — ірі, салмақты, жуас малдың бейнесі; ол — үлкен іске асыра сілтеп араласпау керек дегенді білдіреді. «Жүгендеу» — басқару, тізгіндеу, қыспаққа алу мағынасын береді. Ал «көп малды түгендеу» — бар дүниені қайта санап, бос әуреге түсу. Яғни мақал мал шаруашылығынан алынғанымен, жалпы өмірде орынсыз тексеріс пен артық әбігерді әжуалайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста, отбасында не ұйымдастыру ісінде өте орынды айтылады. Мысалы, сенімді қызметкерлері бар басшы әр минут сайын бәрін қайта тексеріп, ұжымның жұмысын тежемей, жауапкершілікті бөліп берсе, іс те өнімді болады. Яғни бұл сөз артық бақылаудан гөрі ақылмен басқарудың тиімді екенін ескертеді.
Kóp maldy túgendemeıdi.