Түйе жисаң, нардан жи,
Жүк қалдырмас жолында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер түйе жинасаң, жай түйені емес, нарды таңда, өйткені нар ауыр жүкке де төтеп береді, жолда жүк тастап кетпейді. Астарлы мағынасы — қандай істі бастасаң да, жартылай емес, ең мықтысын, ең сенімдісін таңда деген ой айтады. Яғни, өмірде адам өзіне серік, құрал, маман, не жоспар таңдағанда сапаға мән беруі керек. Әлсіз нәрсе қысқа уақытта-ақ сыр беріп, істі кейінге қалдырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — жалпы мүмкіндік пен таңдау, ал «нар» — төзімді, қайратты, салмақты күштің бейнесі. «Жүк» — өмірдің, еңбектің, жауапкершіліктің символы. «Жолында жүк қалдырмас» деген тіркес сенімділікті, қиындыққа сынбайтын беріктікті білдіреді. Қазақ танымында нар — ауыр жұмыстың да, ұзақ жолдың да нағыз серігі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмысқа адам алғанда, техника таңдағанда немесе жоспар құрғанда қолдануға болады. Мысалы, жобаға арзан әрі сапасыз құрал алсаң, ол тез істен шығып, жұмысты тоқтатады. Ал сапалысын таңдасаң, кейінгі шығын азаяды және іс оңай жүреді. Сондықтан бұл мақал «еңбекке жарайтын, сенімді нәрсені таңда» деген өмірлік кеңес береді.
Júk qaldyrmas jolynda.