Түйе тулап жүктен құтылмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Түйе қанша тулап, бұлқынса да, үстіндегі жүктен құтыла алмайды. Мақалдың тура мағынасы — күшті мал арпалысқанымен, артқан жүкті өзі түсіре алмайды. Астарлы мағынасы — адам қиын міндеттен немесе жауапкершіліктен қашамын десе де, одан оңай құтылмайды; керісінше, сабырмен көтеріп, ақылмен шешу керек. Әр істің өз салмағы бар, одан жалтару мәселені тек ұзартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — төзімді, зор күш иесі, ал «жүк» — өмірдегі міндет, борыш, ауыртпалық. «Тулау» — ашулану, қарсылық көрсету, бір орында тынымсыз қимылдау. Осы бейне арқылы халық адамға: ашумен емес, ақылмен әрекет ет деген ой айтады. Күш бар жерде міндет те бар, сондықтан сабыр мен жауапкершілік қажет.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жұмыста, отбасында не оқуда жауапкершіліктен қашпау керегін еске салады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай жүріп, кейін уайымға салынса, бұл мақал сол жағдайға дәл келеді: дайындықсыздық мәселені шешпейді. Яғни, ауыр істі ашумен емес, жоспармен және еңбекпен жеңген дұрыс.