Табында да жоқ,
Сауында да жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің табында да, сауында да жоқ екенін айту. Мұнда «табын» малдың үйірі, көптің ортасы дегенді, ал «сауын» сүт беретін, пайдасы тиетін кезді білдіреді. Астарлы мағынасы — адам не мал өз орнында, өз мезгілінде болмаса, одан қайыр да, өнім де шықпайды деген ой. Яғни, бір істің берекесі болу үшін оның лайықты жағдайы мен уақыты болуы керек.
Образдар мен теңеулер
«Табын» мен «сауын» — қазақ тіршілігіндегі өте таныс ұғымдар. Табын — малдың жиынтығы, ұйымшылдығы; сауын — ырыс пен өнімнің белгісі. Осы екі сөз арқылы мақал бір нәрсенің пайда бермей, бос жүрген күйін бейнелейді. Турасында малға қатысты айтылғанымен, астарында «орны жоқтың өрісі тар» деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспарсыз, жүйесіз істің нәтиже бермейтінін білдіру үшін қолданылады. Мысалы, бір адам жұмысына кешігіп келіп, тапсырмасын уақытында орындамаса, «Табында да жоқ, сауында да жоқ» деп айтуға болады. Бұл — адамның да, істің де өз тәртібі мен мезгілі болуы керегін еске салатын сөз.
Saýynda da joq.