Сөзбен сөзді жуады,
Сабынмен бөзді жуады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің де, істің де өзіне лайық құралы бар екенін аңғартады. Бір нәрсені тазарту үшін сабын керек болса, адам арасындағы түсініспеушілік, өкпе-реніш, кикілжің сияқты мәселелерді де сөзбен, яғни әңгіме, түсіндіру, ақыл айту арқылы шешуге болады. Астарлы мағынасы — дөрекілікке дөрекілікпен емес, байыпты сөзбен жауап беру, дауды ұлғайтпай, тіл табысу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөзбен сөзді жуады» деген тіркес сөздің лас нәрсені емес, адамның көңіліндегі кірбіңді кетіретін күшін бейнелейді. «Сабынмен бөзді жуады» — тура мағынадағы әрекет: кір матаны сабын тазалайды. Ал «бөз» — жұқа, қарапайым мата, яғни күнделікті тұрмысты білдіретін образ. Екі жолдың салыстырылуы арқылы халық сөз бен сабынды қатар қойып, әрқайсысының өз қызметі барын ұқтырған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста немесе достар арасында реніш шыққанда өте орынды айтылады. Мысалы, әріптестер бір-бірін түсінбей қалған кезде, бірден ұрыспай, ашық сөйлесіп мәселені талқыласа, дау шешіледі. Яғни жақсы сөз, сабырлы әңгіме көп түйінді тарқатады.
Sabynmen bózdi jýady.