Соқыр тауыққа бәрі бидай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: көз көрмейтін тауыққа төгілген бидайдың бәрі бірдей көрінеді, сондықтан ол қолына тигеннің бәрін іліп әкетеді. Астарлы мағынасы: адам кейде не нәрсенің мәнін, шын бағасын ажырата алмай, кездескеннің бәрін олжа, пайдалы дүние деп қабылдайды. Яғни түсінігі аз, таңдауы әлсіз жанға кез келген нәрсе бірдей көрінуі мүмкін. Мақал сақтыққа, талғамға және дұрыс бағалай білуге үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «соқыр тауық» — байқамайтын, аңғарымы төмен адам бейнесі. «Бидай» — қажет, пайдалы, тартымды нәрсенің символы. Тауыққа бидайдың бәрі бірдей болып көрінуі адамның білімсіздігі немесе тәжірибесіздігі салдарынан артық пен кемді айыра алмауын аңғартады. Образ өте қарапайым, бірақ ойы терең: көргеннің бәрі қымбат емес, таңдаудың да өлшемі бар.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды жарнамаға, жеңіл уәде мен пайда қуған адамға қатысты қолдануға болады. Мысалы, интернеттегі күмәнді «тез байытамын» деген ұсыныстарға сеніп, ойланбай ақша салған адамға: «Соқыр тауыққа бәрі бидай» деуге болады. Бұл жерде мақал адамның алаңсыз сенгіштігін әжуалап, әр нәрсеге сын көзбен қарауды ескертеді.