Сиыр бақтым - сидаң қақтым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның мал соңында жүріп, көп еңбекпен күн көргенін білдіреді. Тура мағынасында сиыр бағып, күн ұзақ қимылдап, бейнет көрген адам суреттеледі. Астарлы мағынасы — тіршілік оңай келмейді, мал шаруасы да, жалпы еңбек те төзім мен табандылықты қажет етеді. Еңбек еткен жан шаршайды, бірақ соның арқасында несібесін табады.
Образдар мен теңеулер
«Сиыр» — ауыл тіршілігінің, ырыс пен күнкөрістің белгісі. «Бақтым» деген сөз тек қарау емес, жауапкершілік пен бейнетті меңзейді. «Сидаң қақтым» тіркесі шаршау, титықтау, көп жүріп қажу мәнін береді. Яғни, мал бағу арқылы адам өмірдің ауыртпалығын, еңбек жолының машақатын сезінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тек мал бағуға емес, кез келген тынымсыз еңбекке қатысты айтылады. Мысалы, біреу күні бойы құрылысда, далада не ауысыммен жұмыс істеп, қатты шаршаса, «Сиыр бақтым - сидаң қақтым» деп әзіл-шыны аралас айтуға болады. Бұл сөз адамның бейнетін түсініп, еңбектің қадірін бағалауға шақырады.