Шабысы жоқ төбелден,
Терісі кең жабы артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік те шапшаң емес, шаба алмайтын төбелден гөрі, тұрмысқа төзімді, жуас жабы жақсырақ деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: бір нәрсенің сәні мен сыртқы көрінісінен гөрі, оның пайдасы, жарамдылығы мен қолайлылығы маңызды. Кейде аса мықты, бірақ кәдеге аспайтын заттан қарапайым болса да, іске жарайтын нәрсе артық болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шабысы жоқ төбел» — жүрісі әлсіз, пайдасы аз, қолданысқа келмейтін нәрсенің бейнесі. Ал «терісі кең жабы» — жуас, төзімді, ауыр жұмысты көтере алатын, көпке қызмет ететін малдың образы. «Терісі кең» деуі оның сабырлы, шыдамды, қолайлы мінезін меңзейді. Халық осы арқылы адамға да, малға да, жалпы кез келген іске де пайдалық пен орнықтылықты жоғары қоятынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал сырттай әдемі, бірақ пайдасы аз зат пен қарапайым, бірақ сенімді дүниенің арасын салыстырғанда қолданылады. Мысалы, біреу қымбат, әдемі телефон алғысы келіп жүрсе, ал екіншісі жұмысына ұзақ қызмет ететін қарапайым телефонды таңдайды. Сонда «Шабысы жоқ төбелден, терісі кең жабы артық» деп, іске жарайтын, төзімді нәрсенің құнын айтқан жөн.
Terisi keń jaby artyq.