Оңбағанның иті ұры кеткен соң үреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры кетіп қалғаннан кейін ғана ит үреді, яғни қауіп өтіп кеткен соң дабыл қағады. Астарлы мағынасы — кейбір адамдар істің басында үнсіз қалып, қиын сәтте әрекет етпей, бәрі біткен соң ғана көп сөйлеп, кінә іздейді. Мұндай мінездің пайдасы жоқ, себебі кешігіп айтылған сөз де, кешігіп жасалған қимыл да істі түземейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» — күзет, сақтық, ескерту белгісі. Ал «ұры кеткен соң үруі» — уақытты өткізіп алып, тек сырттай қимылдауды білдіреді. «Оңбаған» сөзі мінезі кем, ісі шала адамды меңзейді. Яғни мақал шынайы жауапкершілігі жоқ, тек кейіннен даурығатын кісіні әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал көбіне жұмыс, оқу немесе қоғамдық іске қатысты айтылады. Мысалы, топтық жобада бір адам мерзімінде көмектеспей, жоба тапсыру күні өткен соң ғана «неге бұлай болды?» деп шағымданса, оның әрекеті осы мақалға сай келеді. Мұнда негізгі сабақ — мәселені дер кезінде байқап, уақытында сөйлеу және әрекет ету керек.