Молалы жерде көл болар,
Көлді жерде ел болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мол, құнарлы, берекелі жерде тіршілік те көркейетінін білдіреді. Тура мағынасы бойынша, суы мол, шөбі шүйгін, табиғаты жайлы жерде көл пайда болады. Астарлы мағынасы — ырысы тасқан, тұрмысы түзелген жерде ел қоныстанып, қауым көбейеді, жұрт орнығып, өмір сүруге қолайлы орта қалыптасады. Яғни табиғи байлық пен береке адамның қоныс таңдауына, елдің өсіп-өнуіне әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «молалы жер» — ырысқа, суға, шүйгіндікке бай құтты мекеннің бейнесі. «Көл» — табиғи молшылықтың, тіршіліктің белгісі. Ал «ел» — тек халық емес, берекесі келіскен, ынтымағы бар қоныс иелері. Демек, көлдің пайда болуы жердің шырайын танытса, елдің орнығуы сол жердің қадірін арттырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды тек табиғатқа ғана емес, қолайлы орта мен мүмкіндікке де қатысты айтуға болады. Мысалы, инфрақұрылымы жақсы, жұмысы бар қалаға адамдар көп көшеді, өйткені ондай жерде өмір сүру жеңілірек. Яғни береке бар жерде жұрт та көбейеді, тіршілік те жанданады.
Kóldi jerde el bolar.