Миға ерген дене азбайды,
Милыға ерген ел азбайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылға жүгінген адам да, ақылды басшыға ерген ел де адаспайтынын білдіреді. Тура мағынасында ми денені басқарса, дене дұрыс қимылдайды; астарлы мағынасында ақыл адамды түзетеді, ал парасатты жетекші халықты берекеге бастайды. Ақылсыз іс көбіне ысырапқа, дауға, өкінішке әкеледі, ал ойлы шешім жолды да, жұртты да жөнге салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ми» — ой, сана, парасаттың бейнесі. «Дене» — адамның іс-әрекеті, қимылы, күнделікті тіршілігі. Ал «милы» сөзі ақылды, көреген, салмақты адамды танытады. «Ел» — жеке адам емес, тұтас қауым. Яғни мақал адам өміріндегі ақыл мен қоғам өміріндегі дана басқарудың маңызын қатар көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл нақыл оқу, жұмыс, отбасы немесе қоғам ісінде өте орынды айтылады. Мысалы, ұжымда тәжірибелі, ойлы жетекші болса, қызметкерлер де ретімен жұмыс істеп, жанжал азаяды. Сол сияқты әр адам шешім қабылдағанда асықпай, ақылға салып әрекет етсе, қателік те, өкініш те аз болады.
Mılyǵa ergen el azbaıdy.