Мал аяған аттан құр,
Төл аяған ақтан құр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: малды күтпей, аяп-жартылай бағаласаң, одан жақсы ат шықпайды; төлді аяп, сүтті, ақты жеткілікті бермесең, ол да әлсіз болады. Астарлы мағынасы — кез келген істің нәтижесі оған жұмсалған қамқорлық пен еңбекке байланысты. Бір нәрседен үнемдеймін деп, оның сапасын төмендетіп алмау керек. Мал шаруашылығында да, жалпы өмірде де ұқыптылық пен дұрыс күтім қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — еңбекке жарайтын, сенімді көлік қана емес, жақсы бапталса ғана пайда әкелетін істің бейнесі. «Төл» — әлсіз, күтімді қажет ететін жас тіршілік иесі. «Ақ» сөзі көбіне сүт, қорек, нәр дегенді білдіреді. Яғни жас малды асыраудағы негізгі нәрсені аясаң, болашақ берекені де аямайсың деген ой жатыр. Образдар арқылы халық мал өсірудің бүкіл заңын қысқа да нұсқа жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды шаруашылықта да, басқа салада да қолдануға болады. Мысалы, оқушыға уақытында дұрыс кітап, құрал, қолдау берілмесе, оның қабілеті толық ашылмауы мүмкін. Сол сияқты, жұмыста да техникаға, маманға немесе бала тәрбиесіне қажетті нәрсені аяу ұзақ мерзімде шығынды көбейтеді. Сондықтан бұл мақал «сапалы нәтиже үшін қамқорлықты аяма» деген ой айтады.
Tól aıaǵan aqtan qur.