Куәсі бар сөздің дауасы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Куәсі бар сөздің дауасы бар дегені — айтылған сөзге дәлел, айғақ болса, оның шындығын анықтап, дауын шешуге болады деген ұғым. Тура мағынасында куә болған адам не нақты дерек сөздің рас-өтірігін айқындайды. Астарлы мағынасында бұл мақал кез келген мәселені болжаммен емес, дәлелмен сөйлеп, әділдікке сүйеніп шешу керек екенін үйретеді. Дәлелі жоқ сөз талас туғызады, ал куәлі сөз түйінді жұмсартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «куә» — шындықты растайтын айғақ, ал «дауа» — дау-дамайдың шешімі, жөнге келуі. Мұнда сөз адамға жабысып қалған сырқат сияқты бейнеленген: егер дәлел болмаса, ол жазылмайтын жарадай созылады, ал куә табылса, дау емін табады. Яғни сөздің салмағы куәмен өлшенеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал сотта, жұмыста, отбасылық кикілжіңде өте өзекті. Мысалы, біреудің айыптауы дәлелсіз болса, ол дау ұзаққа созылады; ал хат-хабар, бейнежазба немесе куәгер болса, мәселе тез шешіледі. Сондықтан адам әр сөзінде абай болып, дәлелге сүйенуі керек.