Қу байтал екі айғырды аш қалдырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір қорада немесе бір ортада пайдасы аз, бірақ қиқар не кертартпа байтал екі айғырдың да жем-шөбін тауысып, екеуін аш қалдыруы мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — араға іріткі салатын, өз пайдасын ғана ойлайтын, берекені кетіретін адам көптің ырысын бұзады. Яғни бір адамның орынсыз қылығы бүтін ортаға зиян тигізеді. Мақал адамдарды сабырлы болуға, ұжымның, отбасының немесе ағайынның ынтымағын сақтауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қу байтал» — айлакер, өз басының қамын ғана күйттейтін, елге тыныштық бермейтін жанның бейнесі. «Екі айғыр» — күшті, беделді, бірақ сол қулықтың кесірінен әлсіреп қалатын екі тарапты білдіреді. Байталдың әлсіз көрінгенімен, берекені бұзатын қуаты астарланып тұр. Халық мал бейнесі арқылы адамдардың мінезін дәл әрі өткір жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыс орнында бір адам өсек таратып, әріптестердің арасына сызат түсірсе, бүкіл ұжымның жұмысы баяулайды. Сондықтан мұндайда сөзге ермей, істі әділ шешіп, ортақ мақсатты қорғау керек.