Қолағаш болса да, қолға тоқ болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қолағаш болса да, қолға тоқ болсын деген сөздің тура мағынасы — қолға ұстаған нәрсе шағын, қарапайым болса да, адамға жетімді, пайдасы бар болсын деген тілек. Астарлы мағынасы — барға қанағат етіп, қолдағы дүниені бағалау, азды да ырза көре білу. Халық бұл арқылы «үлкен, сәнді болғаннан гөрі, қажетіңді өтейтін нәрсе артық» деген ойды жеткізеді. Қанағат адамның көңілін орнықтырып, бос даңғазадан сақтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қолағаш» — өте шағын, жұпыны нәрсенің бейнесі. «Қолға тоқ» тіркесі — қолға сыйып, ұстауға ыңғайлы, қажетке жарайтын дегенді білдіреді. Яғни, көлемі немесе көркі емес, қызметі мен пайдасы маңызды деген ұғым берілген. Образ арқылы қазақтың қарапайым заттан да береке іздейтін өмірлік түсінігі көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де орынды. Мысалы, адам қымбат телефон ала алмаса да, жұмысын істеп, байланысқа жарайтын қарапайым телефонды пайдаланып, соған риза болуы мүмкін. Не болмаса, үлкен сәнді үстелдің орнына шағын, бірақ ыңғайлы үстел сатып алып, уақытша болса да қажетін өтейді. Мұндайда мақал адамды қанағатқа, үнемшілдікке және қарапайымдылыққа тәрбиелейді.