Қойға екі құлағынан басқаның бәрі жау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қойға қатысты бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың өміріне пайдалысы аз, зиян келтіретін нәрсе көп деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы одан да кең: әлсіз, қорғансыз малға сыртқы қауіп көп, сондықтан кез келген ұсақ нәрсе де оған жау болуы мүмкін. Халық бұл сөз арқылы сақтықты, малға ұқыптылықты, қорғансызға қамқор болуды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — момындықтың, әлсіздік пен қорғансыздықтың образы. «Екі құлағынан басқаның бәрі жау» деген әсірелеу тәсілі қойдың қандай нәзік, қауіпке бейім екенін көрсетеді. Яғни жел, қасқыр, ит, жәндік, ауру, аштық сияқты нәрсенің бәрі оның өміріне қатер болуы мүмкін деген бейнелі ой берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қорғансыз адамға немесе әлсіз топқа көбірек көңіл бөлу керек екенін білдіру үшін де айтылады. Мысалы, малшы қораны бекітпей, қойды қараусыз қалдырса, жұт не жыртқыштан шығынға ұшырауы мүмкін. Сол сияқты мектепте де кішкентай, тұйық балаларды қорғап, қолдау қажет екенін осы мақалмен түсіндіруге болады.