Қоянның қарасын көріп, қалжасынан түңіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сыртқы белгіден-ақ сақ болуға шақырады. Яғни бір нәрсенің не бір адамның түрі, нышаны немесе алғашқы көрінісі күмән туғызса, оның арты жақсы болмауы мүмкін. «Қоянның қарасы» — алыстан көрінген әлсіз, бірақ елең еткізер белгі; «қалжасынан түңіл» — одан пайда, қызық не олжа күтпе деген астар. Тура мағынасы бойынша қоянның көрінген сұлбасы аңшылықтағы олжаны білдіргенімен, астарлы мағынасы — алдын ала байқалған қауіпті не сенімсіз істі дер кезінде тоқтату.
Образдар мен теңеулер
Мұнда қоян — епсіздеу, үркек, тез қашатын жануардың бейнесі. Оның «қарасы» көрінуі — істің анық емес, бірақ күмәнді екенін аңғартады. Ал «қалжа» сөзі дәмді ас, күткен пайда, қызық деген ұғымды білдіреді. Демек, мақал күмәнді істен пайда күтпе, бос үмітке алданба деген ойды бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалған уәде берген адамға, сенімсіз жобаға не тәуекелі көп іске қатысты айтылады. Мысалы, белгісіз сайт «тез байытамын» деп уәде берсе, тәжірибелі адам: «Қоянның қарасын көріп, қалжасынан түңіл» деп, оған алданбауды ескертеді.