Көбең мініс көтермейді,
Мәстек жүріс көтермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — күйі жоқ, шолақ жорға ат ұзақ мінуге де, ауыр жүкті көтеруге де жарамайды. Астарлы мағынасы — дене күші, дайындығы, қабілеті жетпеген адамды немесе жарамсыз істі шамадан тыс қинауға болмайды. Яғни әр нәрсенің өз жөні, өз шамасы бар. Адамға да, іске де мүмкіндік пен өлшем қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көбең» және «мәстек» — әлсіз, шау тартқан, жүрісі шабан, күтімі нашар аттың бейнесі. «Мініс көтермейді» дегені — мұндай ат алыс жолға, ауыр жұмысқа жарамсыз екенін білдіреді. «Жүріс көтермейді» — аяқ алысы нашар, көп жүруге төзімсіз деген ойды аңғартады. Ат образы арқылы халық адамның да шама-шарқын, икемін, күш-қуатын дәл бағалауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де орынды. Мысалы, тәжірибесі аз қызметкерге бірден өте ауыр жоба жүктеу дұрыс емес: ол қателесуі мүмкін, шаршап та кетеді. Ал әуелі үйретіп, біртіндеп жауапкершілік беру нәтиже әкеледі. Сол сияқты оқу, жұмыс, спортта да адам өз шамасына сай қадам жасаса, ісі берекелі болады.
Mástek júris kótermeıdi.