Кісіден сұрағанның екі көзі шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кісіден сұрап, өзгенің есігін көп тоздыру — адамның абыройын түсіреді, уақытын да, қадірін де кетіреді. Бұл мақал тура мағынасында біреуден қайта-қайта көмек сұраған адам жалынып-жалбарынып, екі көзі де күтіп, телміріп отырғандай күйге түсетінін білдіреді. Астарлы мағынасы — өз ісіңе өзің жауап бер, мүмкін болса, біреуге арқа сүйей берме, сұраншақтыққа салынба деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
«Екі көзі шығады» деген тіркес көздің шын мәнінде шығуын емес, адамның ұзақ күтуін, телміруін, шаршауын бейнелейді. Мұнда «көз» — үміттің, алаңдаудың, жалтақтаудың белгісі. «Сұраған» сөзі біреуге тәуелді болуды, өз бетінше әрекет етпеуді көрсетеді. Халық осы образ арқылы жалтақ мінездің адамды әлсіз ететінін дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуден үнемі қарыз сұрай беретін, не болмаса әр ұсақ мәселені өзгенің мойнына арта салатын адамға айтылуы мүмкін. Мысалы, студент тапсырмасын өзі істемей, күнде досынан көшіре берсе, «Кісіден сұрағанның екі көзі шығады» деп ескерту орынды.